هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

در جشنواره‌ی ایده‌ها (York Festival of Ideas) که در دانشگاه یورک برگزار شد به هوش مصنوعی و پیشرفت‌ها و خطرهای آن پرداختند. در این مقاله به نکته‌های کلیدی نشست هوش مصنوعی : وعد‌ه‌ها و خطرها می‌پردازیم و به پرسش‌هایی مانند «آیا ربات‌ها می‌توانند فکر کنند؟» پاسخ می‌دهیم. با مجله‌ی فناوری‌های توان‌افزا و پوشیدنی همراه باشید.

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

آیا ماشین می‌تواند فکر کند؟

با پرسش معروف آلن تورینگ ،پدر علم محاسبه‌ی نوین و هوش مصنوعی، آغاز می‌کنیم : آیا ماشین می‌تواند فکر کند؟ در ابتدا باید بدانیم منظور از فکر کردن به چه معنا است؟ منظور از فکر کردن تنها تفکر آگاهانه نیست بلکه مجموعه‌ای از تفکرهای ناخودآگاه که برای نمونه در درست کردن یک قوری چای نیاز است، را نیز شامل می‌شود. 60 سال پیش این باور وجود داشت که داشتن هوش مصنوعی از نوع نخست یعنی تفکر خودآگاهانه بسیار دشوار است ولی ساخت ربات‌هایی که بتوانند کارهایی که نیاز به فکر کردن ناخودآگاه دارند انجام دهند، آسان است. اما نتیجه‌ به گونه‌ی دیگر رقم خورد. ما اکنون رایانه‌هایی داریم که با هوش مصنوعی همانند یک شطرنج‌باز حرفه‌ای، شطرنج بازی می‌کنند. در حالی‌که هنوز رباتی نداریم که بتواند به آشپزخانه برود و یک قوری چای درست کند.

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

ما می‌توانیم هوش موجودات را در یک مقیاس خطی از موجودات نه چندان هوشمند تا هوش انسانی طبقه‌بندی کنیم. طبقه‌بندی هوش ربات‌ها چگونه خواهد بود؟ برای نمونه یک جاروربات را می‌توان در ابتدای این طبقه‌بندی قرار داد که هوشی همانند یک موجود زنده‌ی تک سلولی مانند E-coli دارد. اما رباتی مانند Actroid که ظاهری شبیه انسان دارد ولی هوشی در اندازه‌ی انسان ندارد در کجای طبقه‌بندی قرار می‌گیرد؟ هوش ربات Actroid در اندازه‌ی یک ماشین ظرفشویی است. این ربات در مکان‌های توریستی و هتل‌ها برای خوشامدگویی به کار می‌رود. این ربات‌ها می‌توانند با چشم ارتباط برقرار کنند، به زبان بدن واکنش نشان بدهند و زبان‌های چینی، ژاپنی، کره‌ای و انگلیسی را خیلی روان صحبت کنند.

ازسوی دیگر ربات Solarbot رباتی بدون مغز است. این ربات نشان می‌دهد که رفتار هوشمندانه لزوما نیازی به مغز ندارد. این ربات نمونه‌ای از ماشین Braitenberg به شمار می‌رود. ربات Solarbot دو صفحه‌ی خورشیدی دارد که همانند دو بال هستند. این دو صفحه به عنوان حسگر و همچنین منبع انرژی ربات عمل می‌کنند. دو بال خورشیدی به یکدیگر متصل هستند. با کمک دو بال خورشیدی، ربات می‌تواند نور را دنبال کند. این ربات نشان می‌دهد که رفتار هوشمند ویژگی مهم تعامل ربات و محیط پیرامون است.

کدام ربات امروزی را می‌توان پیشرفته‌ترین ربات هوش مصنوعی دانست؟

دنیای مطبوعات و اخبار، ربات انسان‌نمای Sophia ساخت شرکت هنگ کنگی Hanson Robotics را پیشرفته‌ترین هوش مصنوعی معرفی می‌کنند. این ربات می‌تواند با مخاطب خود مکالمه‌ داشته باشد و تا حدودی به پرسش‌های مطرح شده پاسخ گوید. با این حال بر این ادعا، همه توافق ندارند. این ربات یک ربات سخنگوی هوش مصنوعی با توانایی مکالمه‌ی محدود و ظاهری انسان‌نما است. می‌توان Sophia را همانند ربات سخنگوی Alexa با ظاهری شبیه انسان تصور کرد.

AlphaGO AI ،هوش مصنوعی شرکت گوگل چطور؟ آیا آلفاگو سامانه‌ی هوش مصنوعی که توسط گروه DeepMind گوگل برای انجام بازی Go طراحی شده است پیشتاز هوش مصنوعی در جهان است؟ گفتنی است در ژانویه 2017، AlphaGO AI در برابر بهترین بازیکن بازی GO پیروز شد. این بازی سخت‌ترین بازی شناخته شده است. این نتیجه بسیار قابل توجه است اما این هوش مصنوعی تنها می‌تواند بازی Go انجام دهد.

می‌توان موتور جست‌وجوی گوگل (Google) را پیشرفته‌ترین هوش مصنوعی تاکنون دانست. موتور جست‌وجوی گوگل چندزبانه است و مانند یک کتابدار درخواست شما را دریافت می‌کند و از یک کتابخانه‌ی بسیار بزرگ، نزدیک‌ترین اطلاعات به درخواست شما را نمایش می‌دهد.

هوش مصنوعی تنها یک مفهوم نیست و بعدهای بسیاری دارد.

هوش مصنوعی یک مفهوم تک بعدی نیست که بتوان حیوانات و ربات‌ها و انسان‌ها را با یک مفهوم طبقه‌بندی کرد. می‌توان گفت مقیاس خطی که در بخش‌های پیشین به آن پرداختیم، دسته‌بندی درستی ارائه نمی‌دهد و این نوع طبقه‌بندی خطی اشتباه است. چهار نوع طبقه‌بندی جداگانه برای هوش مصنوعی می‌توان در نظر گرفت.

طبقه‌بندی هوش بر اساس علم ریخت شناسی (Morphology)

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

ریخت‌شناسی، شاخه‌ای از زیست‌شناسی است که به مطالعه شکل ظاهری و ظاهر بیرونی (شکل، ساختار، رنگ، الگو) و همچنین شکل و ساختار اندام داخلی چون استخوان و دیگر اندام‌ها می‌پردازد. هوش ریخت شناسی (Morphological Intelligence) نوعی از هوش مصنوعی است که از ظاهر فیزیکی ناشی می‌شود.

طبقه‌بندی بر اساس هوش گروهی

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

هوش ازدحامی یا هوش گروهی (Swarm Intelligence) نوعی هوش مصنوعی است که بر رفتارهای گروهی در سامانه‌های نامتمرکز و خودسامانده استوار شده‌ است. این سامانه‌ها معمولاً از جمعیتی از کنشگران ساده تشکیل شده‌است که با یکدیگر و با پیرامون خود در همکنشی هستند و همکنشیهای آنها به پیدایش رفتاری عمومی می‌انجامد. نمونه‌هایی از چنین سامانه‌ها را می‌توان در طبیعت در گروه‌های مورچه‌ها، دسته‌ی پرندگان مشاهده کرد.

طبقه‌بندی بر اساس هوش فردی

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

هوش فردی (individual intellegence) نوعی از هوش است که به ربات یا موجود زنده این توانایی را می‌دهدکه به تنهایی و با صحیح و خطا از محیط پیرامون خود بیاموزد.

طبقه‌بندی بر اساس هوش اجتماعی

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

هوش اجتماعی (Social intelligence) نوعی از هوش است که ربات‌ها و موجودات زنده می‌توانند به کمک آن، از یکدیگر بیاموزند.

بنابراین اگر انواع دسته‌بندی هوش را چهار محور یک نمودار در نظر بگیریم، می‎توانیم به طور تقریبی هوش ربات‌ها و انسان‌ها و حیوانات را با یکدیگر مقایسه کنیم. با توجه به نمودارهای زیر نمی‌توان ربات‌های امروزی را هوشمند دانست. ربات‌ها تنها دو نوع از چهار نوع هوش‌ را دارند. این در حالی است که حیوانات سه تا چهار نوع از هوش را دارند.

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

چگونه می‌توان رباتی با هوش عمومی مصنوعی ساخت؟

هوش عمومی مصنوعی (Artificial general intelligence) هوش ماشینی است که می‌تواند با موفقیت هر کار فکری‌ای را که یک انسان قادر به انجام آن باشد، اجرا کند. به عبارت دیگر، توانایی یک ماشین در انجام یک «عمل هوشمند عمومی»، هوش عمومی مصنوعی (AGI) گفته می‌شود. فاصله‌ی بسیاری میان توانایی ربات‌های امروزی با هوش مصنوعی محدود و هوش عمومی مصنوعی وجود دارد.

در واقع انسان این توانایی را دارد دانشی که در یک زمینه تخصصی یاد گرفته است به یک شاخه‌ی کاملا متفاوت تعمیم دهد. این توانایی اساس خلاقیت انسان‌ها است. شخصیت Data در مجموعه‌ی تلویزیونی علمی تخیلی پیشگامان فضا (Star Trek) دارای هوش عمومی مصنوعی بود. هوش عمومی مصنوعی را می‌تواند با سه روش به دست آورد :

1) طراحی و برنامه‌نویسی
2) با استفاده از تکامل مصنوعی (artificial evolution)
3) مهندسی معکوس حیوانات و انسان.

شکاف میان هوش مصنوعی امروزی با AGI همانند فاصله‌ی میان فناوری سفینه‌های فضایی امروزی و فناوری سفر با سرعت مافوق نور در پیشگامان فضا است. بنابراین در آینده‌ی نزدیک به AGI نخواهیم رسید.

چگونه یک ربات با مفهوم تکامل مصنوعی، تکامل می‌یابد؟

هوش مصنوعی : آیا ربات ها در آینده توانایی فکر کردن دارند ؟

با تکامل مصنوعی، می‌توان ربات‌ها را تکامل داد. این مفهوم همانند تکامل و انتخاب طبیعی انواع جدیدی از گیاهان و حیوانات در طول هزاران سال در نظریه‌ی تکامل داروین است. یکی از پروژه‌هایی که تکامل مصنوعی را ارائه کرده است، پروژه‌ی Golem است. در این پروژه، با شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای، ربات تکامل یافت. سپس بهترین ربات انتخاب و با چاپ سه‌بعدی پیاده‌سازی شد. از پروژه‌های جدید تکامل مصنوعی، می‌توان پروژه‌ی چهارساله تکامل مصنوعی موسسه‌ی پژوهشی علوم فیزیکی و مهندسی بریتانیا (EPSRC) را نام برد. این پروژه «Robot Evolution: from cradle to grave» نام دارد. در این پروژه، به صورت همزمان، مغز و شکل ظاهری ربات تکامل می‌یابد. با این وجود روش تکامل مصنوعی نمی‌تواند روش مناسبی برای دستیابی به هوش عمومی مصنوعی ماشین‌ها باشد.

روش طراحی ربات‌ برای دستیابی به AGI

برای نمونه می‌توان ربات پیشرفته‌ی ECCEROBOT را در نظر گرفت. این ربات انسان‌نما نخستین رباتی است که طراحی مانند اسکلت بدن انسان دارد و حرکت‌های مکانیکی انسان را تقلید می‌کند (anthropomimetic). این ربات می‌تواند یاد بگیرد چگونه حرکت‌های پیچیده بدن خود را کنترل کند. یادگیری با انجام دنباله‌ای از حرکت‌های ساده‌ی امکان‌پذیر آغاز می‌شود. بنابراین ربات یاد می‌گیرد چگونه خود را مدل‌سازی کند. ربات‌هایی مانند e-puck و NAO آغازی بر توانایی پیش‌بینی عملکرد ربات‌ها توسط خودشان هستند.

در نتیجه تا زمانی که مفهوم دقیقی از هوش موجودات زنده مانند گیاهان و حیوانات ندانیم، پیشرفت‌های هوش مصنوعی، تنها به کاربردهای محدودی خلاصه می‌شود. ما به تعریف اصول هوش همانند نظریه هوش نیاز داریم. تا آن زمان ربات هوشمند نخواهیم داشت و هوش تنها برای انسان و سامانه‌های تعاملی انسان و ربات وجود دارد.


بیشتر بخوانیم:

>>قوانین هوش مصنوعی قرن بیست و یکم چگونه تعریف می شود؟
>>رانندگی خودکار ایمن را به ماشین ها بیاموزیم
>>آینده ی شغل ها در دنیای هوش مصنوعی و رباتیک


منبع : robohub

«استفاده و بازنشر مطالب تنها با ذکر لینک منبع و نام (مجله فناوری‌های توان‌افزا و پوشیدنی) مجاز است»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ExosNews on Telegram

ما را در تلگرام دنبال کنید!

مجله فناوریهای توان افزا و پوشیدنی

عضویت در کانال تلگرام
بستن