پزشکی دقیق : بهترین رویکرد مقابله با سرطان (بخش نخست)

امروزه پزشکی نفرگرا (پزشکی دقیق یا پزشکی شخصی) از بهترین رویکردهای مقابله با سرطان به شمار می‌آید. با وجود رشد استارتاپ‌هایی که خدمات پزشکی شخصی متناسب با ژنتیک هر فرد را ارائه می‌دهند، دولت‌ها و سازمان‌های نظارتی باید متناسب به این خواسته‌ها پیش بروند تا بتوانند مدیریت و کنترل درستی بر این حوزه داشته باشند. در این مقاله با مفهوم پزشکی دقیق (Precision Medicine) و نفرگرا آشنا خواهیم شد و پتانسیل‌ها و معضلات آن را بررسی می‌کنیم. با مجله‌ی فناوری‌های توان‌افزا و پوشیدنی همراه باشید.

پزشکی دقیق یا نفرگرا (Precision Medicine) : بهترین رویکرد مقابله با سرطان

ظهور پزشکی دقیق حاصل مراقبت‌های بهداشتی نوین

اصطلاح «در ابتدا ضرر نرسان (first do no harm) » از اولویت‌های جامعه‌ی پزشکی به شمار می‌آید. مفهوم عدم ضرررسانی به معنای وارد نکردن آسیب و صدمه پیش از هر کاری است. بسیاری افراد اینطور فکر می‌کنند که این مسئله باید دقت نظراصلی و اولیه در فرایند درمان باشد و مهمترین مسئله این است که به بیمارتان صدمه نزنید و بهترین فعالیت را برای آنها انجام دهید. این امر تا حدودی به این برمیگردد که پزشکان تمایل دارند تا از درمانهایی استفاده کنند که معتقدند به خوبی عمل می‌کنند، بدون آنکه در ابتدای امر آنرا به درستی و کفایت ارزیابی کرده باشند و مطمئن شوند که صدمه‌ای به بیمار وارد نمی‌کند.

فراتر از مقوله‌ی درمان، عدم ضرررسانی پایه‌ی مهمی در پزشکی و هسته‌‌ی اصلی پزشکی دقیق است. در قرن‌های گذشته، پزشکی اساسا بر روش‌های درمانی تمرکز داشت که بیشترین افراد بیمار را مداوا می‌کرد. برای مثال اگر شربت سرفه برای اکثریت افرادی که سرفه می‌کردند مناسب بود حتی اگر تعدادی از بیماران به خاطر حساسیت به این دارو دچار مشکل می‌شدند، باز هم این دارو برای بیماری سرفه قابل قبول در نظر گرفته می‌شد. در واقع تجربه و شواهد تجربی بر مبنای عمومی از زمان بقراط تا ابتدای قرن بیستم، روش کار جامعه‌ی پزشکی قدیمی بود.

با تغییر ابزارهای تشخیصی، شناخت باکتری‌ها و ویروس‌ها و توسعه‌ی داروها و روش‌های پزشکی جدید منجر به تغییرات فراگیر علم پزشکی در قرن بیستم شد. روش‌های مبتنی بر تجربه و آزمون و خطا (experience-based) جای خود را به روش‌های پزشکی بر پایه شواهد (evidence-based medicine) داد. در نتیجه پزشکان افزون بر تجویز داروهایی که پزشکان قدیم نیز بر اساس تجربه پیشنهاد داده بودند، اثربخشی روش‌های درمانی و تشخیصی را با ابزارهای علمی مانند مطالعات بالینی مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها نشان دادند که چرا شربت سرفه برای بیمارانی که سرفه می‌کنند اثربخش است و عوارض جانبی آن را تحلیل کردند. بنابراین افرادی که به این دارو حساسیت داشتند از مصرف ان منع شدند و داروی دیگری برای آن‌ها تجویز شد. هم‌اکنون جامعه‌ی پزشکی همین روند را پیش گرفته‌اند. آن‌ها از روش درمانی یا دارویی استفاده می‌کنند که اطلاعات مبتنی بر شواهد برای آن قوی باشد. اما پزشکی دقیق تا کجا پیش رفته است؟

پزشکی دقیق یا نفرگرا (Precision Medicine) : بهترین رویکرد مقابله با سرطان

پزشکی دقیق چیست؟

پزشکی دقیق جامعه‎ی پزشکی را قادر می‌سازد که به خواسته‌ی دیرینه‌ی خود در درمان بیماری‌ها و عدم ضرررسانی به بیمار به صورت همزمان دست یابند. موسسه‌ی ملی سلامت (NIH) بر این باور است که رویکرد نوظهور بر درمان بیماری و پیشگیری به تفاوت ژنتیک و محیط زندگی و شیوه‌ زندگی وابسته است. این رویکرد باعث می‌شود که پزشکان و پژوهشگران بر این فکر باشند که کدام روش‌های درمانی و پیشگیری برای کدام گروه از افراد موثر است. نخستین مورد می‌توان گروه خونی متفاوت افراد را مثال بزنیم که در دهه 1990 کشف شد و از مهم‌ترین اطلاعات پزشکی است.

پزشکی دقیق یا نفرگرا (Precision Medicine) : بهترین رویکرد مقابله با سرطان

پایان دوره‌ی «یک درمان برای همه»

با ورود فناوری‌های تحول‌آفرین به بخش مراقبت‌های پزشکی مانند تعیین ارزان توالی ژنوم، تجزیه و تحلیل کلان داده و یادگیری عمیق، ریشه‌های بیماری‌ها و درمان‌ها عمیق‌تر بررسی می‌شود. استراتژی «یک درمان برای همه» در حال از بین رفتن است. این نتیجه از هزاران سال مطالعه و جمع‌آوری اطلاعات حاصل شده است. هم‌اکنون پزشکان می‌دانند که هر شخص، ژن مختص خود را دارد. درمان یک بیماری برای افراد ممکن است نتایج متفاوت و حتی معکوس داشته باشد. پزشکی دقیق تنها به روش‌های درمانی بیماران خلاصه نمی‌شود بلکه شامل دوره‌ی گذار دیدگاه پزشکان نیز است.

دانشجویان پزشکی در دانشگاه‌ها به ندرت فرصت مطالعه‌ی‌ «پزشکی دقیق» را دارند. افزون بر این روش‌های تدریس سلسله‌مراتبی و بر پایه‌ی تجربه، این مفهوم را کمتر به پزشکان جدید منتقل می‌کنند. پزشکی دقیق بر رابطه‌ِ میان بیمار و پزشک نیز اشاره دارد و بر مشارکت مساوی بیمار و پزشک تمرکز دارد. در صورتی که روش‌های درمانی بیشماری وجود دارد اما بیماران پیش‌زمینه‌ی ژنتیکی و متابولیسم دارویی و شیوه‌‌ی زندگی متفاوتی دارند. خرچه بیمار اطلاعات مرتبط‌تر را برای پزشک فراهم کند، درمان شخصی‌تر و دقیق‌تر و متناسب با خود را دریافت می‌کند.

پزشکی دقیق یا نفرگرا (Precision Medicine) : بهترین رویکرد مقابله با سرطان

حال به نقش پزشکی دقیق در مقابله با سرطان بپردازیم:

سرطان یک بیماری بی رحم است

بر اساس آمار سال 2012 موسسه‌ی پژوهشی سرطان در انگلستان، به طور تقریبی 14.1 میلیون مورد جدید در سراسر جهان به سرطان دچار شده‌اند. این تعداد بسیار زیاد و معادل جمعیت کشور گواتمالا است. افزون بر این آمار غم‌انگیز، تخمین زده شده است که 8.2 میلیون از افراد مبتلا به سرطان جان خود را از دست می‌دهند که معادل جمعیت کشور سوییس است. چهار سرطان رایج شامل سرطان ریه و پستان و روده و پروستات هستند که از میان ده نوع سرطان شناخته شده جهان هستند. انواع مختلفی از سرطان وجود دارد که به تعداد بیماران تنوع دارد. بنابراین درمان سرطان با روش‌های درمانی قدیمی امکان‌پذیر نیست.

سرطان زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌ها نمی‌میرند و در بخشی از بدن به صورت تجمع باقی می‌مانند. این سلول‌ها از سیستم ایمنی بدن مقابله‌ای دریافت نمی‌کنند. در حال حاضر موثرترین راه‌های درمان سرطان، شیمی درمانی و پرتودرمانی است. این دو روش از تولید بیش از حد سلول‌ها جلوگیری می‌کند. مشکل اصلی شیمی درمانی و پرتودرمانی این است که به صورت هدفمند عمل نمی‌کنند و بر همه‌‌ی سلول‌ها اثر می‌کنند. بنابراین حتی بر سلول‌های سالم نیز اثربخش هستند و عوارض تهدیدکننده‌ای دارند. تنها راه‌حل، یافتن روشی برای حمله به سلول‌های سزطانی است بدون این که بر سلول‌های سالم تاثیر بگذارد.

پزشکی دقیق یا نفرگرا (Precision Medicine) : بهترین رویکرد مقابله با سرطان


بیشتر بخوانید:
>>پزشکی دقیق : بهترین رویکرد مقابله با سرطان (بخش دوم)
>>تشخیص سریع بیماریها با ساخت توالی سنج ارزان و دقیق DNA
>>چاپ سه بعدی داروها، از رویا تا واقعیت


منبع: medicalfuturist

استفاده و بازنشر این نوشتار تنها با ذکر لینک منبع و نام «مجله فناوری‌های توان افزا و پوشیدنی» مجاز است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *